سيد علي اكبر قرشي
835
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
ملخى كه آن را مى جود . در حكمت 41 فرموده : « قلب الاحمق فى فيه و لسان العاقل فى قلبه » دربارهء يتيمان فرموده : « فلا تغّبوا افواههم » نامهء 47 كه در « غبب » گذشت . فى ء : به فتح اوّل رجوع و برگشتن . « فاء فيئا : رجع » اموالى كه با صلح از كفّار گرفته مىشود « فى ء » نام دارد كه از كفّار به رسول خدا صلى الله عليه و آله و يا به امام عليه السلام برمى گردد ، از اين كلمه در « نهج » آمده است . به معاويه مى نويسد : جمعى از مردم را فريفته و در درياى ضلالت خودت افكندهاى مگر آنهائيكه از اهل بصيرت بودند و بعد از شناختن تو از تو برگشتند : « الّا من فاء من اهل البصائر فانّهم فارقوك بعد معرفتك و هربوا الى الله » نامهء 32 406 آنگاه كه عمر بن الخطاب خواست زيور آلات كعبه را برداشته و تقسيم قشون كند ، از آن حضرت در اين باره سؤال كرد ، امام صلوات الله عليه فرمود : قرآن وقتى كه به رسول خدا صلى الله عليه و آله نازل شد اموال مسلمانان چهار رقم بود يكى اموال و تركهها كه ميان وراث آنها تقسيم فرمود ، ديگرى فى ء كه بر مستحقين اش تقسيم كرد : « و الفى ء فقسمّه على مستحقيّه » حكمت 270 « فى ء » به معنى سايه است كه برمى گردد ، دربارهء دنيا فرموده : « انّ الدنيا دار فناء و عناء . . . فسبحان الله ما اعزّ سرورها و اظماء ريها و اضحى فيئها » خ 114 170 ، دنيا خانه فنا و مشقت است سبحان الله چه نادر است شادى آن و چه عطشبار است سيرابى آن و چه در معرض آفتاب است سايهء آن . دربارهء از دنيا رفتن خويش فرموده : « كنّا فى افياء اغصان » خ 149 207 در سايههاى شاخهها بوديم . فيد : افاده : دادن و گرفتن به دو معنى ضدّ هم مى آيد : « افاده مالا » يعنى به او مال عطا كرد « افاد منه مالا » يعنى از او مالى اخذ كرد ، مواردى از آن در « نهج » آمده است چنان كه فرموده : « و ان افاد مالا اطغاه الغنى و ان اصابته مصيبة فضحه الجزع » حكمت 108 ، اگر مالى به دست آورد ثروت او را به طغيان وامى دارد و اگر بلائى رسد ، ناليدن رسوايش مىكند .